Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?
Eşinizle boşanmada anlaştınız ve "hızlıca bitirelim" diyorsunuz. Anlaşmalı boşanmanın hızı gerçek — çoğu zaman tek celsede biter. Ama bu hızın tek bir şartı var: protokol. İşin bütün ağırlığı burada. Kötü yazılmış bir protokol ya davayı uzatır ya da yıllar sonra sizi mahkemeye geri getirir. Aşağıda protokolde neyin mutlaka olması gerektiğini, hangi cümlelerin başınızı ağrıtacağını anlatıyorum.
Anlaşmalı boşanmanın ön şartı: 1 yıl
Önce temel kural: anlaşmalı boşanabilmek için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir (TMK m. 166/3). Daha kısa evliliklerde bu yol kapalıdır; çekişmeli dava açmak gerekir. Bir de taraflar hâkimin huzuruna çıkıp iradelerini bizzat açıklar; protokolü imzalayıp duruşmaya gelmemek diye bir şey yok.
Protokolde mutlaka bulunması gerekenler
Hâkim, protokolü özellikle çocuğun menfaati yönünden inceler ve eksik ya da çocuğun aleyhine görürse onaylamaz. İyi bir protokolde şunlar net olmalı:
- Boşanma iradesi: Tarafların boşanmak istediği açıkça belirtilir.
- Velayet: Çocuğun velayeti kimde olacak?
- Kişisel ilişki (görüş günleri): Velayeti almayan eş çocuğu ne zaman görecek? "Uygun zamanlarda" gibi belirsiz ifadeler değil; hangi günler, saatler, tatiller — somut yazılmalı.
- İştirak nafakası: Çocuk için ödenecek nafakanın miktarı.
- Yoksulluk nafakası: Taraflardan biri isteyecek mi, ne kadar; yoksa feragat mi?
- Mal paylaşımı: Ev, araç, banka hesapları, eşyalar nasıl paylaşılıyor; kim kime ne ödeyecek?
- Maddi ve manevi tazminat: Talep var mı, yok mu?
- Soyadı: Kadın evlilik soyadını kullanmaya devam edecek mi?
En kritik yer: belirsizlik bırakmayın
Dosyalarda en çok gördüğüm sorun, protokolün "iyi niyetle" ama muğlak yazılması. "Çocuğu istediği zaman görür", "mallar hakkaniyetle paylaşılır" gibi cümleler ileride kavga çıkarır. Protokol bir barış metni değil, bir sözleşme; her kalem sayıyla, tarihle, adresle net olmalı. Görüş günleri belirsizse yıllar sonra "bugün alamam" tartışması başlar; mal paylaşımı eksikse tasfiye davası kapıyı çalar.
"Nafakadan feragat ediyorum" cümlesine dikkat
Yoksulluk nafakasından feragat edebilirsiniz ve bu protokole yazılabilir. Ama iki şeyi ayırın: yoksulluk nafakası sizin hakkınız, ondan vazgeçebilirsiniz; iştirak nafakası ise çocuğun hakkıdır. Anne ya da baba, çocuk adına iştirak nafakasından tümüyle vazgeçemez; hâkim çocuğun yararını gözetir ve gerekirse bunu düzelttirir. "Hiç nafaka istemiyorum" diye attığınız imzanın çocuğu bağlamadığını bilin.
Süreç nasıl işliyor?
- Protokolü hazırlayın ve imzalayın. İki taraf da imzalar.
- Dava dilekçesine ekleyip mahkemeye sunun. Anlaşmalı boşanma dilekçesi + protokol.
- Duruşmaya katılın. Hâkim tarafları dinler, protokolü inceler.
- Onay ve karar. Hâkim protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir; uygun bulmazsa değişiklik ister.
- Kesinleşme. Karar kesinleşince nüfusa işlenir.
İyi bir protokolle bu süreç çoğu zaman tek celsede, birkaç ay içinde biter.
Ne kadar sürer, ne kadar tutar?
En çok merak edilen iki şey. Süre: iyi hazırlanmış bir protokolle anlaşmalı boşanma çoğu zaman tek celsede biter; duruşma günü mahkemenin iş yüküne göre birkaç hafta-birkaç ay içinde alınır. Karar çıktıktan sonra taraflar istinaf hakkından feragat ederse karar hemen kesinleşir ve nüfusa işlenir. Masraf: sabit bir rakam yok; mahkeme harcı, gider avansı ve varsa avukatlık ücretinden oluşur. Çekişmeli boşanmayla kıyaslandığında hem çok daha hızlı hem çok daha ucuzdur — asıl tasarruf, yıllar sürebilecek bir çekişmeli davadan kaçınmaktır. Bu yüzden anlaşabiliyorsanız, enerjinizi davaya değil protokole harcamanızı öneririm.
En sık yapılan hatalar
- Belirsiz görüş günleri. İleride en çok kavga çıkaran madde.
- Eksik mal paylaşımı. Yazılmayan mal için sonra ayrı tasfiye davası açılır.
- Çocuğun nafakasından feragat. Geçersiz; hâkim düzeltir.
- Hazır internet şablonu kullanmak. Sizin durumunuza uymayan bir örnek, en pahalı hata.
Sık sorulan sorular
Protokolde neler olmalı? Velayet, görüş günleri, iştirak ve yoksulluk nafakası, mal paylaşımı, tazminat, soyadı.
Kaç yıl evli olmak gerekir? En az 1 yıl (TMK m. 166/3).
Duruşmaya gelmesek olur mu? Hayır; hâkim tarafları bizzat dinler.
Ne yapmalısınız?
Anlaşmalı boşanmada hız, protokolün kalitesinden gelir. Anlaştığınız her kalemi — velayet, görüş, nafaka, mal — sayıyla ve tarihle netleştiren bir protokol, hem davayı hızlandırır hem sizi yıllar sonraki davalardan korur. Protokolünüzü birlikte hazırlayıp hâkimin ilk celsede onaylayacağı hâle getirelim.
Arayın: 0534 598 49 25
Yasal not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir.