Reddi Miras Nasıl Yapılır? Mirasla Gelen Borçtan Kurtulmak

Bir yakınınız vefat etti ve arkasında mal değil, borç bıraktığını öğrendiniz. "Bu borç şimdi bana mı kaldı?" diye soruyorsunuz. Türk hukukunda miras, sadece mallarla değil borçlarıyla birlikte geçer. Ama bir çıkış yolu var: reddi miras. Süresinde ve doğru yapılırsa, mirasbırakanın borçlarından sorumlu olmazsınız. Aşağıda bunu nasıl ve ne zaman yapacağınızı anlatıyorum.

Miras neden borçla birlikte gelir?

Bir kişi öldüğünde geride bıraktığı her şey — evi, arabası, banka hesabı ve borçları — "tereke" adı altında mirasçılara geçer. Yani babanızdan size sadece ev değil, onun ödenmemiş kredisi de kalır. Dosyalarda sık gördüğüm sahne şu: kişi mirası "kabul" edip hiçbir şey yapmıyor, aylar sonra babasının borcu için kapısına icra takibi geliyor. Oysa süresinde reddetseydi bu borçtan hiç sorumlu olmayacaktı.

Reddi miras nedir?

Reddi miras (mirasın reddi), mirasçının "bu mirası, mallarıyla ve borçlarıyla birlikte kabul etmiyorum" demesidir (TMK m. 605 vd.). Reddederseniz hiç mirasçı olmamış sayılırsınız; ne malını alırsınız ne borcundan sorumlu olursunuz. Borç mal varlığından fazlaysa bu, sizi korumanın en temiz yolu.

En kritik nokta: 3 aylık süre

Buraya dikkat, çünkü kaçırılan en önemli şey bu. Reddi miras süresi kural olarak 3 aydır (TMK m. 606). Süre:

• Yasal mirasçılarda, mirasbırakanın öldüğünü öğrendikleri tarihten,
• Sonradan mirasçı olduğunu öğrenenlerde, bunu öğrendikleri tarihten başlar.

Bu 3 ay içinde reddetmezseniz mirası kabul etmiş sayılırsınız; artık borçlardan da sorumlu olursunuz. Süre hak düşürücü, o yüzden ölümü öğrenir öğrenmez terekenin borçlu mu alacaklı mı olduğunu araştırmakta yarar var.

Nasıl ve nereye başvurulur?

Reddi miras, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesine sözlü ya da yazılı beyanla yapılır. Beyanınız tutanağa geçirilir ve mahkemece kayda alınır. İşlem görece basittir ama süresinde ve doğru mahkemede yapılması şarttır.

Borca batık miras: hükmen ret

Bir de başvuru gerektirmeyen bir durum var. Mirasbırakanın ölümü anında ödemeden aczi açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse (yani terekenin borca batık olduğu ortadaysa), miras hükmen reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Bu durumda ayrıca başvuru yapmasanız da mirası reddetmiş kabul edilirsiniz. Ancak alacaklı yine de size takip başlatabilir; o zaman terekenin borca batık olduğunu ispatlamanız gerekir. Bu yüzden güvenli olan, riski görür görmez süresinde açıkça reddetmektir.

Ben reddedince borç biter mi? Zincire dikkat

Önemli bir ayrıntı: siz reddederseniz hiç mirasçı olmamış sayılırsınız ve payınız bir sonraki mirasçıya (çoğu zaman kendi çocuklarınıza ya da diğer yakınlara) geçer. Yani siz reddettiniz diye borç buharlaşmaz; sıradaki mirasçıya kalır. Bu yüzden borçlu bir mirasta genelde tüm mirasçıların birlikte reddetmesi gerekir — yoksa borç, reddetmeyen ya da haberi olmayan bir akrabaya, hatta küçük çocuklara yüklenebilir. Aileyi bir bütün olarak planlamak lazım.

Reddetmeden önce: terekeyi araştırın

3 aylık süre işlerken en akıllıca iş, körü körüne reddetmek ya da beklemek değil, terekeyi araştırmaktır. Mirasbırakanın malları mı çok, borçları mı? Banka hesapları, tapular, araçlar bir yanda; krediler, icra dosyaları, kefillikler öbür yanda. Tablo net değilse, mahkemeden terekenin resmen yazılması (defter tutulması) istenebilir; bu, borçları görüp kararı ona göre vermenizi sağlar. Bir de şu tuzağa dikkat: kendi alacaklılarından mal kaçırmak için mirası reddeden borçlu bir mirasçının bu reddine, alacaklıları itiraz edip iptal ettirebilir (TMK m. 617). Yani reddi miras, borçtan kaçmanın her koşulda işleyen sihirli yolu değil; doğru durumda, doğru kişiler için işleyen bir araçtır.

En sık yapılan hatalar

• 3 ayı kaçırmak. En yaygın ve en pahalı hata.
• Sadece kendisi reddedip aileyi unutmak. Borç sıradakine geçer.
• "Malı almadım, borçtan da sorumlu değilim" sanmak. Reddetmediyseniz, malı fiilen almasanız da sorumlusunuz.
• Terekeyi araştırmadan beklemek. Borçlu mu alacaklı mı, erken öğrenin.

Sık sorulan sorular

Süre kaç ay? Kural olarak 3 ay; ölümü/mirasçılığı öğrenmekten itibaren.

Nereye başvurulur? Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesine.

Ben reddedince borç kime geçer? Bir sonraki mirasçıya; bu yüzden genelde tüm mirasçılar birlikte reddetmeli.

Ne yapmalısınız?

Bir yakınınız borç bırakarak vefat ettiyse, 3 aylık süre işlemeye başlamıştır. Terekenin gerçekten borca batık olup olmadığını değerlendirip, gerekiyorsa hem sizin hem ailenizin süresinde ve doğru biçimde reddetmesini birlikte planlayalım — mirasla gelen borç, doğru adımla sizi bulmaz.

Arayın: 0534 598 49 25

Yasal not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir.