Yurt Dışı Boşanmanın Türkiye'de Tanınması (Tanıma-Tenfiz)

Almanya'da, Hollanda'da ya da başka bir ülkede boşandınız; ama Türkiye'den nüfus kaydınızı aldığınızda hâlâ "evli" yazıyor. Şaşırmayın — bu çok sık yaşanır. Yabancı bir mahkemenin boşanma kararı Türkiye'de kendiliğinden geçerli olmaz. Geçerli olması için tanınması gerekir. Aşağıda tanıma-tenfizin ne olduğunu, neden gerektiğini ve nasıl yapıldığını anlatıyorum.

Neden Türkiye'de hâlâ evli görünüyorsunuz?

Her ülkenin mahkeme kararı, kural olarak kendi ülkesinde hüküm doğurur. Yabancı bir mahkemenin verdiği boşanma kararı, Türkiye'de tanınmadıkça Türk hukuku bakımından sonuç doğurmaz. Yani kâğıt üstünde yurt dışında bekârsınız ama Türkiye nüfusunda evli görünmeye devam edersiniz. Bunun pratik sonuçları ağır olabilir: Türkiye'de yeniden evlenemezsiniz, miras ve mal rejimi bakımından sorunlar çıkar, resmî işlemlerde "evli" statünüz devam eder.

Tanıma mı, tenfiz mi?

İki kavramı ayırmak gerekir:

• Tanıma: Yabancı kararın Türkiye'de kesin hüküm olarak kabul edilmesidir. Boşanmanın nüfusa işlenmesi için genelde tanıma yeterlidir.
• Tenfiz: Yabancı kararın Türkiye'de icra edilebilmesidir. Kararda yerine getirilecek bir edim varsa — nafaka, tazminat, velayete bağlı bir yükümlülük — o kısmın uygulanabilmesi için tenfiz gerekir.

Sadece boşanmanın nüfusa işlenmesini istiyorsanız tanıma; ayrıca bir alacağı/edimi Türkiye'de uygulatmak istiyorsanız tenfiz devreye girer.

Şartları neler?

Yabancı kararın tanınması/tenfizi için başlıca şartlar (MÖHUK):

• Kararın kesinleşmiş olması,
• Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması,
• Davalının savunma hakkının ihlal edilmemiş olması (usulüne uygun taraf olma),
• Tenfizde ayrıca karşılıklılık (o ülkeyle Türkiye arasında) koşulunun değerlendirilmesi.

Bu şartlar sağlanıyorsa mahkeme kararı tanır; Türk mahkemesi işin esasına (boşanmanın haklı olup olmadığına) yeniden girmez, sadece bu koşullara bakar.

Dava açmadan idari tanıma yolu

İyi bir haber: bazı boşanma kararları için artık mahkemeye gitmeden, idari yoldan tanıma mümkün. Belirli şartları taşıyan (tarafların birlikte/uygun biçimde başvurduğu) yabancı boşanma kararları, nüfus müdürlüğü ya da konsolosluk üzerinden doğrudan nüfusa işlenebiliyor. Ama bu yol her durumda açık değil; şartları taşımayan, itirazlı ya da edim içeren kararlarda klasik tanıma-tenfiz davası gerekir. Hangi yolun size uygun olduğu, kararın içeriğine ve ülkesine bağlı.

Süreç ve görevli mahkeme

Tanıma-tenfiz davası, boşanma kararları bakımından Aile Mahkemesinde açılır. Yabancı kararın onaylı örneği ve kesinleşme şerhi, yeminli tercümesi ve apostili gibi belgeler gerekir. Belgeler tamamsa süreç, esasa yeniden girilmediği için görece hızlı ilerler.

Sadece boşanma değil: velayet ve nafaka da

Tanıma-tenfiz yalnızca boşanmanın nüfusa işlenmesiyle sınırlı değil. Yabancı mahkeme kararında velayet, kişisel ilişki (görüş) düzeni ve nafaka gibi hükümler de varsa, bunların Türkiye'de geçerli ve uygulanabilir olması için de tanıma-tenfiz gerekir. Örneğin yurt dışındaki kararla çocuğun velayeti size verildiyse, bunu Türkiye'de kullanabilmeniz için kararın tanınması gerekir; nafaka gibi bir ödeme yükümlülüğünü Türkiye'de icra ettirecekseniz tenfiz şarttır. Yani kararın boşanma dışındaki sonuçlarını da düşünüp hepsini birlikte ele almak, sonradan ikinci bir süreçle uğraşmanızı önler.

En sık yapılan hatalar

• "Orada boşandım, bitti" sanmak. Türkiye'de tanınmadıkça evli görünürsünüz.
• Sadece tanıma gerekirken tenfiz uğraşmak (ya da tersi). İhtiyacınıza göre doğru yolu seçin.
• Belgeleri eksik/tercümesiz getirmek. Apostil, kesinleşme şerhi, yeminli tercüme şart.
• Yeniden evlenmeden önce tanımayı atlamak. Nüfusta evli görünürken yeni evlilik yapılamaz.

Sık sorulan sorular

Otomatik boşanmış sayılır mıyım? Hayır; tanınmadıkça Türkiye'de evli görünürsünüz.

Tanıma-tenfiz farkı? Tanıma kararı hüküm sayar; tenfiz edimi (nafaka vb.) icra edilebilir kılar.

Dava şart mı? Bazı kararlarda idari tanıma mümkün; değilse dava gerekir.

Ne yapmalısınız?

Yurt dışında boşandıysanız, Türkiye'deki statünüzü de düzeltmek işin yarısı. Kararınızı ve ülkesini birlikte inceleyip idari tanıma yolu açık mı, yoksa tanıma-tenfiz davası mı gerekiyor belirleyelim; belgeleri eksiksiz hazırlayıp statünüzü hızlıca düzeltelim.

Arayın: 0534 598 49 25

Yasal not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir.