89/1 Haciz İhbarnamesi Geldi: Üçüncü Kişi Ne Yapmalı?

Postadan “89/1 haciz ihbarnamesi” çıktı ama icra dosyasındaki borçlu siz değilsiniz. Yine de belgeyi kenara koyamazsınız. İcra dairesi size, borçlunun sizde bir parası, alacağı veya malı olup olmadığını soruyor. Cevap için çoğu durumda yalnızca 7 gününüz var. Sessizlik burada “benim borcum değil” anlamına gelmez; tam tersine, ihbarnamedeki borcun zimmetinizde sayılmasına kadar giden bir süreç başlatabilir.

89/1 haciz ihbarnamesi neden size gönderilir?

Borçlunun malı her zaman kendi elinde olmaz. Bankadaki mevduatı, işverendeki maaşı, müşterisinden alacağı, kiracısından kira bedeli ya da başka bir kişiye emanet ettiği mal üçüncü kişinin elindedir. İcra ve İflas Kanunu m. 89, alacaklıya bu değerleri haczetme imkânı verir.

İcra dairesi size özetle şunu sorar: “Dosya borçlusuna borcunuz veya ona ait bir mal sizde var mı?” Bu ihbarname:

• Borçlunun işverenine,
• Bankasına,
• Ticari müşterisine,
• Kiracısına,
• Borçluyla para veya mal ilişkisi olduğu düşünülen gerçek ya da tüzel kişilere

gönderilebilir. Size gelmesi, dosya borçlusu olduğunuz anlamına gelmez. Fakat artık üçüncü kişi olarak kanuni bir cevap yükünüz vardır.

İİK m. 89 kapsamının banka mevduatı, maaş, kira bedeli ve ticari alacak gibi farklı değerleri kapsadığı resmî kurum kararlarında da görülüyor. KVKK'nın haciz ihbarnamesi kararı, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakların haczi bakımından maddenin işleyişini açıklıyor.

Birinci haciz ihbarnamesinde 7 günlük süre

İİK m. 89'a göre birinci haciz ihbarnamesine tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edebilirsiniz. Borçluya borcunuz yoksa, malı sizde değilse, borcu daha önce ödediyseniz veya ihbarnamedeki bilgiler yanlışsa bunu icra dairesine açıkça bildirin.

“İtiraz ediyorum” deyip bırakmak her dosyada yeterli değildir. Cevabınız somut olmalı:

• Borçlu ile ilişkiniz nedir?
• Borç doğmuş mu, doğacak mı?
• Ödeme daha önce yapılmış mı?
• Mal varsa kime ait ve hangi sıfatla sizde?
• Maaş haczi söz konusuysa çalışan hâlen işyerinde mi?

Dosyalarda en sık gördüğüm hata, şirket muhasebesinin evrakı sıradan bir ödeme emri sanıp klasöre kaldırması. Yedi gün geçiyor, şirket kendi borcu olmayan bir para için risk altına giriyor. Tebliğ tarihini evrakın üstüne ilk gün yazın.

Borç veya mal gerçekten varsa ne yapılır?

Borçluya ödemeniz gereken bir para varsa bunu artık borçluya ödememeniz, icra dairesinin talimatına göre hareket etmeniz gerekir. Örneğin borçlu sizden fatura alacağı bekliyorsa, ihbarnameden sonra aynı tutarı borçluya ödemeniz sizi icra dosyasına karşı sorumluluktan kurtarmayabilir.

İşveren yönünden maaş haczinde durum biraz farklı işler. Çalışanın ücreti, önceki hacizleri ve iş ilişkisinin devam edip etmediği doğru bildirilir; kanuni kesinti icra dosyasına gönderilir. Maaş haczindeki oranları maaş haczine itiraz yazısında anlattım.

Elinizde borçluya ait bir mal varsa bunu da saklamayın veya devretmeyin. Malın niteliğini ve elinizde bulunma sebebini cevapta belirtin.

Borç yoksa cevap nasıl kurulmalı?

Borçluya hiçbir borcunuz veya elinizde ona ait mal yoksa cevap kısa ama tereddütsüz olmalı. İcra dairesi ve dosya numarası, tebliğ tarihi, itiraz iradesi ve somut durum yazılmalı. Şirket adına cevap veriliyorsa imza yetkisi de kontrol edilmeli.

Örnek mantık şudur: “Dosya borçlusuna herhangi bir borcumuz bulunmadığı, şirketimiz nezdinde borçluya ait hak, alacak veya mal olmadığı için haciz ihbarnamesine süresinde itiraz ediyoruz.” Ancak gerçek durum daha karmaşıksa bu tek cümleyi kopyalamayın. Borçlu eski çalışanınızsa ayrılış tarihini; fatura ödendiyse tarih ve dekontu; karşılıklı cari hesap varsa bakiyeyi belirtin.

Gerçeğe aykırı cevap vermek de, doğru cevabı süresinde vermemek de risklidir.

İtiraz edilmezse ikinci haciz ihbarnamesi gelir

Birinci ihbarnameye 7 gün içinde itiraz edilmezse, bildirilen borç veya mal üçüncü kişinin zimmetinde sayılır. Ardından 89/2 ikinci haciz ihbarnamesi gönderilir. İkinci ihbarname, ilkine süresinde itiraz etmediğinizi ve zimmetinizde sayılan borcu bildirir; buna karşı da tebliğden itibaren 7 günlük itiraz süresi vardır.

Bu aşamada “ilk kâğıdı görmedim” demek tek başına çözüm olmaz. İlk tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı incelenmelidir. Tebligat eski adrese, yetkisiz kişiye veya kanundaki sıra gözetilmeden yapılmışsa usulsüz tebligat gündeme gelebilir.

Üçüncü haciz ihbarnamesi en kritik aşama

İkinci ihbarnameye de süresinde itiraz edilmezse üçüncü haciz ihbarnamesi gönderilir. Artık zimmette sayılan parayı icra dairesine ödemeniz veya malı teslim etmeniz istenir.

İİK m. 89/3 kapsamında, üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 15 gün içinde menfi tespit davası açılması; davanın açıldığına ilişkin belgenin de ihbarnamede belirtilen süre içinde icra dairesine sunulması gerekir. Uygulamada bu bildirim için 20 günlük süre kritik önemdedir.

Bu dava “asıl borçlunun borcu yok” davası değildir. Üçüncü kişi olarak sizin, dosya borçlusuna borçlu olmadığınızın veya malın sizde bulunmadığının tespiti istenir. İspat yükü de büyük ölçüde sizin üzerinizdedir. Banka kayıtları, faturalar, cari hesaplar, bordrolar ve sözleşmeler burada belirleyici olur.

Haciz ihbarnamesi ile ödeme emrini karıştırmayın

Ödeme emri doğrudan dosya borçlusuna gönderilir. 89/1 haciz ihbarnamesi ise borçlunun mal veya alacağının sizde olduğu düşüncesiyle üçüncü kişiye yöneltilir. İkisinde de 7 günlük süre görebilirsiniz ama itirazın konusu ve sonucu farklıdır.

Kendi borcunuz için ödeme emri aldıysanız ödeme emrine itiraz rehberine bakın. Başkasının borcu nedeniyle size 89/1 geldiyse, üçüncü kişi cevabı vermeniz gerekir.

Şirketler ve işverenler için kontrol listesi

1. Evrak kayıt sistemine gerçek tebliğ tarihini yazın.
2. Dosya borçlusunu vergi/T.C. kimlik numarasıyla eşleştirin.
3. Muhasebe, insan kaynakları ve hukuk biriminden aynı gün bilgi alın.
4. Borç, maaş, hakediş veya mal olup olmadığını belgeleyin.
5. Yedi gün dolmadan icra dairesine yetkili imzayla cevap verin.
6. Gönderim ve teslim belgesini dosyalayın.
7. Sonradan durum değişirse yeni haciz yazılarını ayrıca değerlendirin.

Birinci ihbarnameye doğru ve zamanında cevap, ikinci ve üçüncü aşamaların doğmasını çoğu kez engeller.

Sık sorulan sorular

89/1 haciz ihbarnamesine itiraz süresi kaç gün?

Tebliğden itibaren 7 gün. Süre kısa olduğu için kurum içi incelemeyi bekletmeden başlatın.

İhbarnameyi cevapsız bırakırsam ne olur?

İhbarnamede belirtilen borç veya mal zimmetinizde sayılabilir; ikinci ve üçüncü ihbarname süreci sonunda para sizden istenebilir.

Borçlu çalışanımsa ne yazmalıyım?

İş ilişkisinin devamını, gerçek ücretini ve önceki maaş hacizlerini doğru bildirin. Kesintiyi icra dairesinin yazısına ve kanuni sıraya göre yapın.

Üçüncü ihbarname geldiyse hâlâ itiraz edebilir miyim?

Basit bir itiraz yerine süreli menfi tespit davası gündeme gelir. 15 ve 20 günlük süreler nedeniyle dosyayı aynı gün inceletin.

Şimdi ne yapmalısınız?

89/1 ihbarnamesini aldıysanız önce tebliğ tarihini, sonra borçluyla aranızdaki gerçek ilişkiyi belirleyin. Borç yoksa belgeli ve açık itiraz; borç varsa icra dairesinin talimatına uygun ödeme gerekir. Sessiz kalmayın.

İhbarnameyi ve muhasebe kayıtlarını birlikte inceleyip yedi gün dolmadan doğru cevabı hazırlayabiliriz.

Arayın: 0534 598 49 25

Yasal not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir.