Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İşten ayrıldınız ve "bana ne kadar tazminat düşer?" diye hesap yapmaya çalışıyorsunuz. İnternetteki hesap makineleri kaba bir fikir verir ama mantığını bilmezseniz eksik hesaplarsınız — çünkü çoğu kişi çıplak maaşı esas alıyor, oysa gerçek tutar daha yüksek. Aşağıda kıdem ve ihbar tazminatının nasıl hesaplandığını, örnekle anlatıyorum. (İşten çıkarılınca sahip olduğunuz tüm hakların genel listesi için İşten Çıkarıldım, Haklarım Neler? yazısına da bakabilirsiniz.)

Önce ayrım: kıdem mi, ihbar mı?

İkisi farklı şeydir, ikisini de talep edebilirsiniz:

• Kıdem tazminatı: İşteki toplam çalışma sürenizin (kıdeminizin) karşılığı. En az 1 yıl çalışmış olmanız ve sözleşmenin kıdeme hak kazandıran bir sebeple bitmesi gerekir.
• İhbar tazminatı: Önceden haber verilmeden (ihbar süresi tanınmadan) işten çıkarılmanın karşılığı.

Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Formül basit: her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret. Yıldan artan süreler de oranlanır.

Örnek: 5 yıl çalışmış, giydirilmiş brüt ücreti aylık 40.000 TL olan bir işçi → kabaca 5 × 40.000 = 200.000 TL kıdem tazminatı. Buna yasal tavan uygulanır (aşağıda).

İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?

İhbar süresi kıdeme göre değişir (İş Kanunu m. 17):

• 6 aya kadar → 2 hafta
• 6 ay – 1,5 yıl → 4 hafta
• 1,5 – 3 yıl → 6 hafta
• 3 yıldan fazla → 8 hafta

İhbar tazminatı, bu süreye denk gelen giydirilmiş brüt ücrettir. Örnek: 4 yıllık bir işçinin ihbar süresi 8 haftadır; yani yaklaşık 2 aylık giydirilmiş ücreti kadar ihbar tazminatı doğar.

"Giydirilmiş ücret" farkı

En sık yapılan hesap hatası burada. Kıdem ve ihbar, çıplak maaş üzerinden değil, giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş ücrete düzenli olarak sağlanan yol, yemek, ikramiye, prim gibi menfaatler de eklenir. Örneğin maaşınız 35.000 TL ama yol-yemek-ikramiyeyle aylık menfaatiniz 42.000 TL'ye ulaşıyorsa, tazminat 42.000 üzerinden hesaplanır. Bu yüzden gerçek alacağınız çoğu zaman sandığınızdan yüksektir.

Kıdem tavanı

Bir sınır var: kıdem tazminatının her yıl için ödenecek tutarı, kanunla belirlenen bir tavanı aşamaz. Yani çok yüksek ücretlilerde her yıl için ödenecek kıdem, bu tavanla sınırlanır. Tavan her yıl güncellenir. İhbar tazminatında böyle bir tavan yoktur.

Vergi durumu

Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi kesilmez. İhbar tazminatı ise gelir vergisine tabidir. Bu, elinize net geçecek tutarı etkiler; brüt hesap ile net hesap farklıdır.

Faiz ve zamanaşımı

İki pratik ayrıntı hesabınızı büyütür ya da küçültür. Faiz: Kıdem tazminatı ödenmezse, fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek banka faizi işler; ihbar ve diğer işçilik alacaklarında yasal faiz uygulanır. Yani işveren ödemeyi geciktirdikçe borç büyür. Zamanaşımı: Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin alacağı kural olarak 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Süre işlediğinden, ayrıldıktan sonra beklemenin bir anlamı yok; hem faiz lehinize işler hem de zamanaşımı riskinden uzak durursunuz.

En sık yapılan hatalar

• Çıplak maaşı esas almak. Giydirilmiş ücret çoğu zaman daha yüksektir.
• İhbarı unutmak. Kıdemle birlikte ihbar da doğabilir.
• Eksik bordroya güvenmek. Bordro gerçek ücreti göstermiyorsa tazminat düşük çıkar; gerçek ücret ispatlanabilir.
• Fazla mesai ve izin alacağını atlamak. Tazminatın yanında bunlar da ayrıca istenir.

Sık sorulan sorular

Kıdem nasıl hesaplanır? Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret (tavan uygulanır).

İhbar ne kadar? Kıdeme göre 2-8 hafta; o süreye denk giydirilmiş ücret.

Giydirilmiş ücret nedir? Çıplak maaş + düzenli yol, yemek, ikramiye, prim.

Ne yapmalısınız?

Tazminatınızın gerçek tutarı, giydirilmiş ücretinizin ve kıdeminizin doğru hesaplanmasına bağlı — ve bu çoğu zaman bordrodaki rakamdan yüksektir. Bordrolarınızı, iş sözleşmenizi ve ek menfaatlerinizi birlikte inceleyip hak ettiğiniz tam tutarı çıkaralım.

Arayın: 0534 598 49 25

Yasal not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir.